Kdz. Ereğlinin Avukatlarından Yılmaz Efe, 12. Yargı paketiyle ilgili meslektaşı Şafak ORHANın bir çalışmasını “kamuoyunu bilgilendirme” amacıyla paylaştı.
A-Genel Olarak Kamuoyunda
“12. Yargı Paketi” olarak anılan düzenlemenin resmî adı, “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”dur. 7589 sayılı Kanun, 16 Temmuz 2026’da kabul edilmiş ve 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Kanun; icra satışlarından noterlik işlemlerine, idari yargıdaki istinaf ve temyiz yollarından ceza
muhakemesine, tazminat faizlerinden hukuk davalarında talep artırma imkânına kadar geniş bir alanda değişiklik getirdi. Yargılamanın süresi kadar kararların gerekçeli, denetlenebilir ve isabetli olması da önem taşıyor.
Kanun’un büyük bölümü yayımlandığı gün yürürlüğe girdi. Bununla birlikte bazı hükümler
için özel tarihler belirlendi. Bu nedenle somut dosyalarda yalnızca yeni hükmün içeriğine değil, geçiş hükümlerine de bakmak gerekiyor. İcra satışlarında açık artırma ilanının tarihi, tazminatlarda haksız fiilin gerçekleştiği tarih, hukuk davalarında davanın açıldığı tarih, ceza davalarında ise kararın kanun yolu veya infaz aşamasında bulunup bulunmadığı belirleyici olacak.
B-Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Davası’nda İlk Satış Mirasçılar
Arasında 12. Yargı paketinde en çok dikkat çeken düzenlemelerden biri, miras yoluyla edinilmiş
taşınmazların satışına ilişkindir. Buna göre, tüm maliklerin taşınmazı miras yoluyla edinmiş olması ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmaması hâlinde, ortaklığın giderilmesi amacıyla yapılacak satışta birinci artırma yalnızca malik mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Bu düzenleme, aileden kalan taşınmazların ilk aşamada dışarıdan üçüncü kişilere satılmasını önlemeyi amaçlıyor.
Ayrıca, elektronik ihalelerde en yüksek teklifi veren kişinin bedeli süresinde yatırmaması hâlinde
teminat iade edilmeyecek ve teklif bedelinin yüzde beşi oranında idari para cezası gündeme gelecek. Bu nedenle ihaleye katılacak kişilerin, teklif vermeden önce ödeme gücünü ve satış şartlarını dikkatle değerlendirmesi gerekiyor.
C-Noterlik Belgelerinde Elektronik Dönem
Noterlik Kanunu’nda yapılan değişiklikle, noterlik evrakının mahkeme, savcılık ve diğer yetkili
resmî mercilere elektronik ortamda gönderilmesi kolaylaştırıldı. Noter, istenen belgenin onaylı örneğini elektronik ortamda tarayarak güvenli elektronik imzayla gönderebilecek. Bu düzenleme, özellikle ceza soruşturmalarında ve belgeye hızlı erişimin önemli olduğu miras, taşınmaz, sözleşme ve dolandırıcılık uyuşmazlıklarında zaman kazandırabilir.
Ancak noterlikçe onaylanmış bir belgenin bulunması, belgenin her durumda tartışmasız biçimde
geçerli olduğu anlamına gelmiyor. Belgenin düzenlenme koşulları, irade sakatlığı veya sahtecilik iddiaları yine mahkeme tarafından değerlendirilecek.
Ç-İdari Yargıda Tek Hâkim Ve Yeni İstinaf Kuralları
Konusu 486.000 Türk lirasını aşmayan bazı iptal ve tam yargı davaları tek hâkim tarafından
görülebilecek. Bunun yanında bazı öğrenci işlemleri, kamu görevlilerinin geçici görevlendirme,
yolluk, lojman ve izin işlemleri ile uyarma cezaları da tek hâkim kapsamına alınıyor. Öğrencinin
okuldan uzaklaştırılması veya ilişiğinin kesilmesi ve kamu görevlisinin mesleki faaliyetinin engellenmesi gibi ağır sonuç doğuran işlemler ise kapsam dışında tutuluyor.
Bölge idare mahkemeleri bakımından da önemli değişiklikler var. İlk derece kararının sonucu
hukuka uygun, ancak gerekçesi hatalıysa bölge idare mahkemesi gerekçeyi düzelterek istinaf başvurusunu reddedebilecek. Buna karşılık görevsiz mahkemenin karar vermesi, yanlış hasımla yargılama yapılması veya gerekli incelemelerin hiç yapılmaması gibi temel usul eksikliklerinde dosya ilk derece mahkemesine gönderilebilecek.
1 Zonguldak Barosu Avukatı. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi Doktora Öğrencisi
D-Danıştay’a Başvuru Her Dosyada Mümkün Olmayacak
Danıştay temyizi ise her karar için açık olmayacak. Tek hâkimle görülen bazı davalar, belirli
özel kanunlardan kaynaklanan uyuşmazlıklar, parasal sınırın altında kalan kararlar ve yalnızca vekâlet ücreti ya da yargılama giderine ilişkin hükümler temyiz dışında tutuluyor.
E-“Hesabını Kullandıran” Herkes Aynı Cezayı Almayacak
Ceza hukuku bakımından en çok tartışılacak düzenlemelerden biri, nitelikli dolandırıcılık
suçuna ilişkin. Nitelikli dolandırıcılık bakımından, kişinin katkısının yalnızca banka hesabı, ödeme aracı veya kripto varlık hesabının kullanılmasını sağlayan bilgi ve araçları vermekle sınırlı olması hâlinde cezanın yarı oranında indirilmesi öngörülüyor. Ancak hesabını kullandıran herkes otomatik olarak bu indirimden yararlanamayacak. Kişinin suç planına, mağdurla iletişime veya para transferlerine katılıp katılmadığı ayrıca incelenecek.
F-HAGB Kararlarına Karşı İstinaf Yolu Açılıyor
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararlarına karşı istinaf yolu açık hâle
getirildi. İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası bakımından uygulanan HAGB’de zarar giderme, beş yıllık denetim süresi ve yükümlülüklere uyma şartları korunuyor. İşkence ve eziyet suçları ile bazı kötü muamele suçları ise kapsam dışında bırakıldı.
G-Kaçak Sanık Hakkında Kovuşturma Yapılabilecek, Fakat Sorgulanmadan Mahkûmiyet Kurulamayacak
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 247. maddesinde yapılan değişiklikle kaçak sanık hakkında
kovuşturma yapılabilecek. Böylece sanığın duruşmalardan kaçması nedeniyle yargılamanın süresiz biçimde beklenmeyecek. Fakat daha önce sorgusu yapılmamış sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilemeyecek.
Bu düzenleme, yargılamanın sanığın kaçması nedeniyle durmasını önlemeye çalışırken savunma hakkını korumayı amaçlamaktadır.
Ğ- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının İtiraz Alanı Genişliyor
Yargıtay ceza dairelerinin, yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları dışındaki kararlarına
karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilecek. Kural olarak itiraz süresi dosyanın Başsavcılığa tesliminden itibaren üç ay. Ancak sanığın lehine yapılacak itirazlarda süre aranmayacak. Bu düzenleme, sanık lehine hukuka aykırılıkların daha sonra da giderilebilmesine imkân tanıyor.
H-Tazminat Ve Hukuk Davalarında Yeni Hesap
Bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz başlangıcı, kazancın bilindiği ve
bilinmediği dönemlere göre ayrılıyor. Bu nedenle iş kazası ve trafik kazası dosyalarında bilirkişi
hesaplarının dönemsel ve açıklanabilir olması gerekecek.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesi kaldırılırken, alacağın bir kısmının dava edildiği
durumlarda talebin tahkikat sona erinceye kadar bir defaya mahsus artırılabilmesi HMK m. 109 kapsamında düzenlendi. Ayrıca, duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak üç ayı geçmemesi ve elektronik duruşmalarda bazı işlemler dışında elle imza aranmayacak olması da yargılamayı hızlandırma hedefinin parçaları.
I-Faiz Artık Ekonomik Koşullara Göre Değişebilecek
Kanuni faiz bakımından da dikkat çekici bir değişiklik yapıldı. Sözleşmeyle faiz oranı
belirlenmemiş ve Türk Borçlar Kanunu veya Türk Ticaret Kanunu uyarınca faiz ödenmesi gerekiyorsa, oran Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranına bağlandı.
İ-Sonuç: Kanunu Bilmek Kadar Geçiş Hükmünü Bilmek De Önemli
Türkiye’de her yeni yargı paketi, yalnızca hukukçuların değil, günlük hayatında mahkemelerle,
icra daireleriyle, idari kurumlarla veya ceza soruşturmalarıyla karşılaşan herkesin dikkatini çekiyor. 12. Yargı Paketi, yargının farklı alanlarında önemli usul ve esas değişiklikleri getiriyor. Ancak düzenlemenin vatandaş bakımından gerçek sonucu, dosyanın niteliği ve tarihine göre değişecek.
Bu nedenle en önemli uyarı şu: Yeni kanunu bilmek kadar, hangi geçiş hükmünün hangi dosyaya
uygulanacağını bilmek de önemlidir. Hızlı yargılama hedefi, ancak hak arama özgürlüğü, savunma hakkı ve gerekçeli karar güvencesi korunabildiği ölçüde gerçek bir adalet reformuna dönüşebilir.
