DERNEK: Şehrimizde iz birakan hayirsever girişimci ve eğitim gönüllüsü
Karadeniz Ereğli Tarih Doğa ve Kültürünü Yaşatma Derneği’nin Aralık 2025 bülteninde Mehmet Çelikel’den söz edildi.
Çelikel’in Ereğli’de doğduktan sonar taşındığı Zonguldak’ta hem ticarei ile ekonomiye katkı sağlarken eğitime yaptığı katkılarına anlatan yazıda, Çelikel ile ilgili şunlar ifade edildi.
Mehmet Çelikel, 1882 yılında Karadeniz Ereğli’de doğmuştur. İlk ve orta öğrenimini Ereğli’de tamamladıktan sonra babasının yanında ticaretle uğraşmaya başlamış; dürüstlük ve azimle yürüttüğü iş hayatı, onun gelecekte önemli bir iş insanı olmasının temelini atmıştır.
1922 yılında Zonguldak’a taşınmış ve tüm sermayesinin çok sınırlı olduğu bir dönemde (sadece 2.000 kuruş) ticari faaliyetlerine devam etmiştir.
Zamanla ticaretini genişletmiş; önce sebzecilik sonrasında bakkaliye işletmeciliği yapmış, tekne ile taşımacılığına girişmiş ve karada olduğu kadar deniz ticaretinde de önemli bir figür haline gelmiştir. II. Dünya Savaşı yıllarında Karadeniz’in zorlu koşullarında Zonguldak’a gıda maddeleri taşıyarak hem halkın temel ihtiyaçlarını karşılamış hem de stratejik bir misyona hizmet etmiştir. Bu dönemde seferberlik şartlarından dolayı 2000 altına ulaşan tüm sermayesini kaybetmiştir. Sıfırdan tekrar azimle çalışarak ilk önce bir vapur sahibi olmuş zamanla Armatör olarak filosuna birçok gemi katmıştır. Örneğin, “Kanarya” adında 2363 grostonluk bir gemi satın almış; başka bir gemisine ise “Çelikel” adını vermiştir. Ayrıca “Hüdaverdi” ve “Güvercin” adında ahşap motorları da bulunmaktaydı.
Mehmet Çelikel’in en kalıcı miraslarından biri, eğitime yaptığı büyük katkıdır. 1938 yılında Zonguldak’ta, 120.000 TL bağışlayarak Mehmet Çelikel Lisesi’ni yaptırmış; bu okul, Türkiye’nin “ilk bağış okulu” olarak büyük öneme sahiptir.
Okul, üç katlı olup 13 derslik, öğretmenler odası, kütüphane, laboratuvar, konferans salonu, beden eğitimi salonu, kantin ve yemekhane gibi bölümler içeriyordu.
Lise, kuruluşundan itibaren sadece Zonguldak merkezi değil; Çaycuma, Devrek, Karadeniz Ereğli ve Bartın’dan gelen öğrenciler için önemli bir eğitim yuvası olmuştur. Eğitim altyapısına verdiği bu destek, onun topluma olan inancını ve eğitim yoluyla kalkınma idealini açıkça göstermektedir.
Mehmet Çelikel’in hayırsever kimliği okul yaptırmakla sınırlı kalmamıştır. Zonguldak ve Ereğli’ye birçok eser kazandırmıştır. Örneğin; Ereğli’de bir köprü ve camii inşa ettirmiştir. Ayrıca Türk Hava Kurumu gibi ulusal kurumlara da bağışlarda bulunmuştur. Ereğli’ye su teminiyle ilgili projelerde finansal destek vermiş, su altyapısının gelişmesine katkı sağlamıştır. Cömertliği, sadece büyük yatırımlarla değil, daha günlük hayatta da görülmüştür. Yerel kaynaklara göre zekât ve sadakalarını gizli vermeyi tercih eden bir yapıya sahipti; hayırlarını gösterişten çok içtenlikle yapardı.
Kendi kaleminden yansıyan sözlerinde Çelikel, memleketine ve insanlara fayda sağlamanın en büyük ideali olduğunu vurgular: “Kazandığım sevgili yurdumda, memleketime, yurttaşlarıma faydalı olmak en birinci idealim olmuştur.” Tahsile büyük bir heves duymasına rağmen eğitimini tamamlama imkânı bulamamış; bu eksikliği kendi çocuklarının eğitimine yatırım yaparak gidermeye çalışmıştır. Mehmet Çelikel’in eşi Servet Hanım ile evliliğinden Fatma, Emine, Hatice adında 3 kızı ve Hasan adında bir oğlu olmuştur. Vefatından sonar işlerinin başına oğlu Hasan Çelikel geçmiştir.
Mehmet Çelikel, 29 Ağustos 1956’da kalp krizi sonucu vefat etti. 30 Ağustos 1956 tarihinde cenaze namazı Şişli Camii’nde kılınarak Zincirlikuyu Asrî Mezarlığı’ndaki aile kabristanına defnedildi.
Bugün, adı Zonguldak’ta Mehmet Çelikel Lisesi ile yaşatılmaktadır. Okul, sadece eğitim alanında değil sosyal alanda da gelişmiş; mezunları arasında siyasetçi, bilim insanı ve iş dünyasında tanınmış isimler yer almaktadır. Ayrıca, Çelikel’in kurduğu vakıf ve mezun dernekleri, okulun gelişimi için uzun yıllar destek sağlamış, laboratuvarlar, kültür merkezi, ek binalar gibi yatırımlarla mirasını genişletmiştir.
Mehmet Çelikel; Ereğli doğumlu, dürüst ve azimli bir iş insanı olarak ticarette başarılı olmuş, denizcilik alanında armatörlüğe adım atmış ve en önemlisi eğitim ile hayır işlerine büyük katkılarda bulunmuş bir hayırseverdir. Onu minnetle yad etmeği bir borç olarak görüyoruz.
#karadenizereğli #mehmetçelikel #zonguldak #devrek #tarihdoğa
