Naif Bir Ressam: Meral Atsan
Naif resim, sanatçının hiçbir resim eğitimi almamasına rağmen içinden geldiği gibi, kendi yaratım gücünü kullanarak resim yapması olarak tanımlanmaktadır. Naif bir sanatçının resimlerini yaparken kullandığı figürler, renkler, desenler her türlü yapaylıktan uzak ve kendine özgüdür. Ülkemizde naif sanatın öncüsü Fahir Aksoy’a göre; naif sanat bir ekol ya da akım değildir. Ne tekniği ne de kuralı vardır. Her naif ressam kendi kurallarını ve kendi ilkelerini yine kendisi saptar.
Naif resimdeki otantik yaratıcılık, her bölgenin o yöreye has kültürüne göre şekillenir. Geçmişte yaşanmış ya da yaşanmakta olan olaylar, görüntüler, semboller sanatçının eşsiz yorumuyla tuvale aktarılır. Naif resmin dünyadaki en önemli temsilcisi, bir gümrük işçisi olan Henri Rousseau’dur. Hiç görmediği yağmur ormanlarını ve kendi bölgesinin yaşantılarını resmettiği eserleri, bugün onu, hiçbir eğitim almadan kendi kendini yetiştirmiş bir dahi olarak tanımlatmaktadır. Ülkemizde naif resmin en önemli temsilcileri arasında Hüseyin Yüce, Fahir Aksoy, Oya Katoğlu, Fatma Eye, Nuri Abaç gibi isimler ve Bedri Rahmi Eyüboğlu, Eren Eyüboğlu’nun erken dönem resimleri gösterilmektedir. Perspektif kaygısı taşımayan ve detaylara önem veren yapıtlarıyla bilinen naif resim sanatçıları, geleneksel resim kurallarına bağlı kalmadan, eserlerine, içtenliklerini ve yaratıcılıklarını yansıtırlar.
1948 yılında Zonguldak’ta doğan Meral Atsan, ressam Feryal Taneri’nin atölyesinde resim çalışmalarına başlamıştır. Daha sonra ünlü ressam Osman Zeki Oral’ın atölyesinde çalışmalarını sürdürmüş ve bu süre zarfında asistanlığını üstlenmiştir. 1992 yılında gazeteci, yazar ve ressam Fahir Aksoy ile tanışması ve Aksoy’un eserlerini değerlendirmesiyle “Türkiye naifleri” arasında gösterilmiştir. Fahir Aksoy’un naif sanatı tanımlaması, Türk naif sanatı açısından önemlidir, çünkü ülkemizde bu sanatı tanıtan ve yaygınlaştıran kendisidir. Aksoy’a göre, resim sanatında işlenen duygu ve düşünce, o yapıtın özünü oluşturmaktadır. Bu özü meydana çıkarmak için önce biçimden, daha sonra da konudan yararlanılmaktadır. Sanattaki içtenlik, o eserdeki yaratıcılığın her şeyden bağımsız ve özgün olmasını sağlar ve bu, sanatçının bütün eğitim ve yönlendirmelerden bağımsız yaratım yeteneği ile alakalıdır. Kdz. Ereğli’li ressam Meral Atsan‘ın bütün bu unsurları taşıdığını değerlendiren Aksoy, bir yazısında kendisinden şu şekilde bahsetmiştir:
“O, yapıtlarının dayandığı estetiksel güç kaynağını, yüreğinin sadeliğinde ve ruhsal yapısının çocuksuluğunu yitirmemiş duygusal coşkusunda oluşturur. Sanatını tıpkı bir ipek böceğinin kozasını örmesi gibi icra eder. Atsan’ın yapıtları aynı zamanda yaşadığı yörenin özelliklerini içeren tarihsel bir belge niteliğinde olup, sanat tarihi açısından da önemli bir yerdedir”.
Meral Atsan’ın resimlerindeki otantik yaratıcılık, sanatçının duygu ve düşüncelerini, kendine özgü desen ve renk seçimleriyle tuvale aktarmasıyla ortaya çıkmaktadır. Bu naif üslubu yitirmemesi gerektiğini söyleyen Fahir Aksoy, Atsan’ın herhangi bir resim atölyesine devam etmemesini de önermiştir. Çünkü naif resim için ressamın hiçbir kurala bağlı kalmadan, bütün içtenliğini resimlerine yansıtması gerekir.
Ressam Meral Atsan, kırk yılı aşkın bir süredir resim çalışmalarına devam etmektedir. Aynı zamanda GESAM* üyesi ve Zonguldak ili temsilcisi olup, yüz elliye yakın sergiye katılmış ve sekiz kişisel sergi açmıştır. Resimleri katalog ve koleksiyonlarda yer almış ve önemli ödüllere layık görülmüştür. 2018 yılında açtığı Meral Sanat Evi’nde, çocuklara ve yetişkinlere, resmi sevdirmeye ve onları resim yapmaya teşvik etmeye çalışmaktadır.
Başkalarının ne düşündüğünü önemsemeden içinden geldiği gibi resim yapmanın, bu sanattaki en değerli eylem olduğunu dile getiren sanatçı, resmin kendi hayatı için bir yaşam biçimi olduğunu kabul etmektedir.
Yöremiz için çok önemli bir değer olan ve kursiyeri olmaktan onur duyduğum Ressam Meral Atsan, yaşayan “insan hazinesi” olarak yerini korumaya devam etmektedir.
Prof. Dr. Özlem Koray
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
* GESAM, “Türkiye Güzel Sanat Eseri Sahipleri Meslek Birliği” olarak ifade edilmektedir.
Kaynaklar
Aksoy, Fahir. “Naif Sanat Üzerine Düşünceler”. Sanat Çevresi 162 (Nisan 1992): 44-48.
Kayalıoğlu, Sevgi. “Türk Naif Resim Sanatı Üzerine Bir Değerlendirme”. İdil, 6.30 (2017): 619-645.
Şirin-Manukyan, Ayda. “Günümüz Türkiye’sinde Naif Sanat: Bir Grup Sanatçı Üzerine Araştırma”. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, (1998).
