İSTANBUL (AA) - MEHMET KARA - Uzmanlar işaret dilinin, görsel algıya dayalı yapısı nedeniyle matematiksel düşünme ve yabancı dil öğrenme becerileri üzerindeki pozitif etkisine dikkati çekerek, eğitim müfredatlarında yer alması gerektiğini belirtiyor.
Araştırmalara göre işaret dili, görsel-uzamsal doğasıyla beynin sağ ve sol loblarını eş zamanlı olarak çalıştırarak geometrik algı ve matematiksel kavramların zihinde somutlaştırılmasını kolaylaştırıyor.
Bunun yanı sıra işaret dili, görselleştirme gücü sayesinde yabancı dil öğrenimine de büyük katkı sağlayarak kelimelerin zihinde somutlaşmasını sağlıyor. İşaret dili öğrenen bireylerin dilsel farkındalıkları yükselirken, yeni bir gramer yapısını kavrama ve uygulama süreçleri görsel hafızanın desteğiyle çok daha dinamik bir hal alıyor.
İşaret dili eğitimi, bu avantajlarının yanı sıra işitme engellilerle sağlıklı bir iletişim köprüsü kurulmasını sağlayarak toplumsal bütünleşmeye ve empatinin gelişmesine katkıda bulunuyor.
Uzmanlar, tüm bu avantajları nedeniyle işaret dilinin eğitim müfredatlarında yer alması gerektiğini savunuyor.
- İşaret dili eğitimi yabancı dil eğitimini kolaylaştırıyor
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Öğretim Görevlisi, Türk İşaret Dili Çevirmeni ve Eğitmeni Ceren Ay, işaret dili öğretiminin katkılarını ve önerilerini AA muhabirine anlattı.
Aynı zamanda Türk İşaret Dili (TİD) Genç Çevirmenler Platformu Kurucusu olan Ay, yürüttüğü çalışmalarla hem işitme engelli hem sağır bireylerin yaşamlarını kolaylaştırmayı hem de işaret dilinin kurumsal bir kimliğe kavuşmasını hedeflediğini belirtti.
Ay, işitme engelli ve sağır çocukların yaşadığı en büyük problemlerden birinin okullardaki iletişim bariyeri olduğuna dikkati çekerek, şöyle konuştu:
'Birincil dili (ana dili) işaret dili olan sağır çocuklar, okullarda eğitim sürecinde problemlerle karşı karşıya kalıyorlar. Türkiye'deki sağır bireyler için TİD çoğunlukla birincil dil olarak işlev görmektedir. Türkçe ise ikinci dil statüsünde olup, bu dile ilişkin edinim ve yeterlik düzeyi bireyler arasında önemli ölçüde farklılaşabilmektedir. Bu yüzden öğretmenlerin işaret dili bilmemesi ciddi bir dil bariyeri oluşturuyor.'
Ay, sadece sağır çocuklar için değil, işiten çocuklarda toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla öğretmenlerin temel düzeyde Türk İşaret Dili öğrenmesinin son derece önemli olduğunu belirtti.
Aynı zamanda işiten çocuklarda da işaret dili öğreniminin farklı alanlarda katkıları olduğuna dikkati çeken Ay, şunları kaydetti:
'İşaret dili öğrenen çocuklar, her şeyden önce empatiyi öğreniyor. Bunun dışında işiten bir çocuk işaret dili öğrendiği zaman bilişsel becerileri gelişiyor, aynı zamanda yabancı dil öğrenmesi de kolaylaşıyor. Erken yaşta dil edinimi sağladığı için diğer yabancı dilleri de daha kolay öğreniyor. Çünkü işaret dili, kendi grameri ve dil sistemi olan bir dil, aslında yabancı dil statüsünde. Ayrıca işaret dili öğrenimi, görselleştirme sayesinde hafızayı da güçlendiriyor.'
Ay, işaret dili eğitiminin öğrenme becerileri üzerinde de etkileri olduğunu belirterek, şöyle devam etti:
'İşaret dili eğitimi özellikle çocukların motor becerilerini destekliyor. Erken yaşta işaret dili edinimi, ince motor ve kaba motor becerilerin gelişimini de destekliyor. Bir taraftan hem empati yapıyor hem de toplumsal farkındalığı artıyor.'
- İşaret dili eğitimi müfredat programlarında daha güçlü bir şekilde yer almalı
İşaret dilinin eğitim müfredatlarında daha güçlü bir şekilde yer alması gerektiğini vurgulayan Ay, şöyle devam etti:
'Öncelikle birinci dili işaret dili olan çocukların eğitim süreçlerinde, okullarda erişilebilirlik ve kapsayıcılık adına öğretmenlerin kesinlikle işaret dili bilmesi gerekli. Tüm bu nedenlerden dolayı işaret dili eğitiminin ilkokullarda başlayıp üniversite döneminde devam etmesi çok kıymetli. Bugün üniversitelerde artık seçmeli ya da zorunlu ders olarak müfredat programlarında yer alıyor. Mesleklerle de işaret dili aslında birbirine çok bağlı. Bir mimarlık öğrencisinin erişilebilir tasarımlar yapabilmesi için işaret dili önemli. Aynı şekilde bir tıp öğrencisinin erişilebilir sağlık alanında farkındalığı için işaret dili önemli. Hukuk öğrencisinin erişilebilir adalet alanında farkındalığı için de işaret dili önemli.'
Ay, tüm bu avantajlara ve ihtiyaçlara rağmen ciddi eksiklerin bulunduğuna dikkati çekerek, 'İşaret dili bilen çok az sayıda psikolog var. Hukuk alanında da çok eksikler var. Bu, sağır bireyin yetersizliği değil, eğitimle ilgili bir sorun. Eğitim sistemini güçlendirmeliyiz. Üniversitelerde sağır öğrenciler için tercümanlar olabilir. Birçok alanda bunun için daha fazla yetişmiş tercümana ihtiyaç var.' diye konuştu.
