4857 Sayılı İş Yasası, 1475 Sayılı İş Yasasının madde hükümlerinde olduğu gibi madde başlıklarında da değişiklikler getirmiştir.Bu değişikliklerden biri de,Çalışma Süresinden Sayılacak Haller başlıklı 66.maddesidir.
1475 Sayılı İş Yasasının İş Süresi başlıklı 29.7.1983 tarih ve 2869 Sayılı Yasanın 12.maddesiyle değiştirilen 61.maddesinde çalışma süresi haftada 45 saat, günlük iş süresi de haftada 6 iş günü çalışılan işlerde 7.5 saati geçmemek üzere uygulanacağı öngörülmüştü.
4857 Sayılı İş Yasasında günlük iş süresi belirtilmemekte,Çalışma Süreleri başlıklı yazımızda da ayrıntılı olarak anlatılmaya çalıştığımız 63.maddesi esnek çalışma biçimini getirmiştir.Yasanın 66.maddesi de Çalışma Süresinden Sayılan Halleri öngörmüş,1475 sayılı Yasadan farklı bir hüküm getirmemiştir.
Madde hükmünün a fıkrası Madenlerde, taşocaklarında yahut her ne şekilde olursa olsun yeraltında veya su altında çalışılacak işlerde işçilerin kuyulara,dehlizlere veya asıl çalışma yerlerine inmeleri veya girmeleri ve bu yerlerden çıkmaları için gereken süreleri çalışma süresinden saymıştır.
Fıkra hükmünde madenler, taşocakları örnek olarak gösterilmiş olup, bunun dışında kanalizasyon,metro,tünel,kablo döşemesi gibi deniz ve yer altı çalışmalarında da geçen sürelerin çalışma süresinden sayılması kabul edilmelidir.
Yolda Geçen Süreler;İşverence işçilerin çalıştırılmak üzere işyerlerinden başka yere götürülmesi sırasında yolda geçen süreler de çalışma süresinden sayılacaktır.İşçinin günlük çalışma süresi tamamlandıktan sonra işçinin yolda geçirdiği süre çalışma süresinden sayılmaz.Örneğin bir işin yapılması için işçi başka bir ilde görevlendirildiğinde, yolda geçen süre çalışma süresi içinde kabul edilmez.İşyeri Zonguldakta olan bir işçinin İstanbulda görevlendirilmesi durumunda Zonguldak-İstanbul arası yolda geçirdiği süre çalışma süresi içinde sayılmayacaktır.
İşçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek boş geçirdiği süreler i öngören madde hükmünün c fıkrası işçinin fiilen çalışmadan geçirdiği, işverenin emrinde geçirdiği süreyi dikkate almıştır.İşyerinde meydana gelen bir arızanın giderilmesi veya genel bakım süresi içinde işin başlamasının beklenilmesi süresi de bu fıkra hükmü kapsamında kabul edilmektedir.İtfaiye erleri,Acil Servis hizmeti gören doktor,hemşire ve ambulans şoförleri gibi çalışanlar hizmet vermeseler de işveren emrinde çalışmaya hazır bekledikleri için bu süreler çalışma süresinden sayılır.
Madde hükmünün d fıkrasında ise İşçinin işveren tarafından başka bir yere gönderilmesi veya işveren evinde veya bürosunda yahut işverenle ilgili herhangi bir yerde meşgul edilmesi suretiyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği süreler hükmü öngörülmüştür.İşçiler yaptıkları işin niteliğinden kaynaklanan bazı durumlarda asıl işyerlerinin dışında çalışacaklardır.Bu süreler de çalışma süresinden sayılır.Onarım için bir işçinin başka yere gönderilmesi, ilaç tanıtım çalışanlarının hastanelerde yaptıkları çalışma süreleri,satış elemanlarının il dışı çalışma süreleri gibi.İşçinin işverenin evinde,bürosunda veya işverenle ilgili herhangi bir yerde işçinin bekletilmesi veya meşgul edilmesi sırasında geçen süreler çalışma süresinden sayılacak niteliktedir.
Süt İzinleri;Çocuk emziren kadın işçilerin çocuklarına süt vermeleri için belirtilecek süreler 4857 Sayılı Yasanın 74.maddesinde öngörülen sürelerdir.74.maddenin son fıkrasında Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir.Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaçak bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler.Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.denilmektedir.Bu süreler iş süresinden sayılır.
Madde hükmünün f fıkrası Toplu Taşımalarda yolda geçen sürelerin de çalışma süresinden sayılacağı yolundadır. Bu fıkra hükmüne göre yolda geçen sürenin çalışma süresinden sayılabilmesi için işyerlerinin yerleşim yerlerinden uzak olması ve ulaşımın imkansız olması gerekmektedir.
Şayet çalışılacak işyeri ulaşım imkanı olan bir noktada ise, bu fıkra hükmünün getirdiği işveren sorumluluğu doğmayacaktır. Demiryolları,karayolları ve köprüler gibi işyerlerinin yapılması, onarılması veya korunması gibi sabit olmayan işlerde işçilerin düzenli ve toplu olarak taşınması gerektiğinde yolda geçen süreler iş süresinden sayılacaktır.Öğretide ve Yargıtay kararlarında telefon ,elektrik hatlarının çekimi ve onarımı gibi işler de bu fıkra hükmüne dahil edilmiştir.
Yasa koyucu sosyal nitelikli işçilerin işyerine getirilip götürülmesi sırasında geçirilen zaman dilimini çalışma süresinden saymamıştır.66.madde hükmünün son fıkrasında işin niteliğinden doğmayıp ta işveren tarafından
cümlesiyle var ise Toplu İş Sözleşmesiyle veya iş sözleşmesi hükmü gereği sosyal amaçlı işçiyi sabit adresli işyerine taşımasıdır .Belirli semtlerden alınarak işçinin işyerine taşınması sırasında yolda geçen süre çalışma süresinden sayılmaz.
Çalışma Süresinden Sayılmayan Hal;
Ara Dinlenmesi
4857 Sayılı İş Yasasının 68.maddesi, günlük çalışma süresinin ortalama zaman dilimi içinde işçilere ARA DİNLENMESİ verilmesini öngörmüştür.İşçinin çalıştığı işyerinin bulunduğu yerin gelenekleri ve işin gereğine göre ayarlanan madde hükmü;
a-Dört saat veya daha kıs süreli işlerde on beş dakika,
b-Dört saatten fazla ve yedi buçuk saatte kadar (yedi buçuk saat dahil)süreli işlerde yarım saat,
c-Yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat,
. Ara Dinlenmesi verileceğini hükme bağlamıştır.
Dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir,işçilere aynı veya değişik saatlerde uygulanabilir ve çalışma süresinden sayılmaz.
212 Sayılı Yasa ile Değişik Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkındaki 5953 Sayılı Yasa ile 854 Sayılı Deniz İş Yasasında Ara Dinlenmesi ile ilgili hükümlere yer verilmemiştir.
4857 Sayılı İş Yasasının İdari Para Ceza hükümlerini düzenleyen 104 maddesi Çalışma Sürelerine ve Ara Dinlenmesi hükümlerine uyulmaması durumunda işverenlere uygulanacak İDARİ PARA CEZASInı öngörmektedir.2011 yılı için 63. ve 68 madde hükümlerine uyulmaması nedeniyle işveren veya işveren vekiline 1 113 TL İdari Para Cezası verileceğine amirdir.
Bireysel İş Yasaları arasındaki farklılıkların kaldırılması dileğiyle,
Sevgiyle, Sağlıklı Kalınız.
fozturk.01@ hotmail.com
