İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) her yıl Haziran ayında açıkladığı 500 Büyük Sanayi Kuruluşu verilerini, Türkiye’nin yoğun siyaset gündemi içinde gözden kaçırdım. Her yıl bu verilere bakarak Türkiye’de ve Zonguldak bölgemizde, ekonominin genel durumunu anlamaya çalışırım.
Geçen yılki yazımın son cümlesi şöyle; “Sesini yükselten TÜSİAD yöneticileri gözaltına alınınca, İSO başkanının daha fazla konuşması da beklenemez.”
İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, geçen yıl işlerin iyi gitmediğini anlatmaya çalışmış; “Sorumlusu olmadığımız ve hak etmediğimiz böylesine yüklü bedeli ödemekte sınırın sonuna geldik” demişti.
***
Bu yıl 17 Haziran’da veriler açıklandı;
Söz konusu olan, Türkiye’nin bel kemiği konumundaki 500 büyük şirket;
2025’te Üretimden Satışlara, Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşları sıralamasında, 1-Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş (TÜPRAŞ) (700 Milyar TL.) 2-Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. (538 Milyar TL.) 3- Star Rafineri A.Ş. (328 Milyar TL.) 4-Oyak Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş. (235 Milyar TL.) 5- Toyota otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş. (206 Milyar TL.) Sonraki sıralama 200 milyar TL’nin altında devam ediyor.
Dikkat ederseniz ilk 5’te 3 otomotiv ar.
***
İhracat sıralamasında;
1-Ford Otomotiv, 2-TÜPRAŞ, 3-Oyak Reno, 4-TOYOTA, 5-ARCA Savunma (Üretimden satışlarda 12. Sırada) var. İhracat sıralamasında da ilk 5’te 3 otomotiv var.
Kar-Zarar sıralamasında;
1- Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, 2- Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş (TÜPRAŞ), 3- Açıklanmamış, 4- ETİ Maden İşletmeleri, 5- Aselsan.
Üretimde ve ihracatta üst sıralarda olan otomotiv şirketleri, karlılıkta ilk 5’te yok,
***
2025 enflasyonu; TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) 30,89. Yİ-ÜFE (Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi) 27,67 oldu. 500 sanayi kuruluşunun üretimden satışları ise yüzde 28 arttı. Yani vaziyeti idare etmişler.
Sanayi firmaları faaliyetten elde ettikleri karın yüzde 85’ini finansman giderlerine ödedi.
Aktif toplamı ve öz kaynaklardaki artışlar enflasyonun altında kalırken toplam borçlar daha hızlı büyüdü. Mali borçların toplam borçlar içindeki payı yeniden yüzde 50’nin üzerine çıktı.
İhracat yüzde 8,4 arttı. Karlılık oranı vergi öncesi yüzde 3,4’te kaldı.
İstihdam yüzde 2,5 geriledi. Yani işçi çıkartarak durumu idare etmişler. Krizin faturasını yine emekçiler ödedi.
***
Geçen yıl konuşmasını yetersiz bulduğum Başkan, bu yıl internetteki “İSO 500’ün Ortaya Koyduğu Gerçekler” yazısında;
“Kârlılık oranlarının uzun dönem ortalamalarının altında kalması, finansman giderlerinin faaliyet kârı üzerindeki baskısı, mali borçlardaki artış ve öz kaynakların reel olarak zayıflaması, sanayimizin finansal dayanıklılığının güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.” demekle yetinmiş.
***
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 13 Temmuz’da Kabine Toplantısı sonrasında NATO güzellemeleri yaptıktan sonra sanayi sektörüne yönelik destek ve teşvik paketini açıkladı.
İSO Başkanı Bahçıvan, hemen bir teşekkür açıklaması yaparak; “üretim hayatımız adına son derece kıymetli ve umut verici bir adım olarak görüyoruz.” dedi.
Tablo bağırıyor, ama İSO Başkanı susuyor. Üyelerinin bile bakmadığı sayfasında sadece bir cümle yazıyor.
***
Zonguldak’ta genel durum değişmedi ve şirketler küçüldü. ERDEMİR 2025’de 7 sıra geriledi 16’ncı oldu. 2024 de olduğu gibi yine zarar açıkladı, İhracatta 57’den 75’e geriledi.
EREN Enerji 2025’de bir sıra geriledi 34’üncü oldu. Kar/zararı durumunu yine açıklamadı.
Kardemir, 2 sıra gerileyip 2025’de 30’uncu sırada yer aldı. Kar/zararı durumunu yine açıklamadı.
Tatmetal 2025’de 1 sıra yükseldi, 56’ncı oldu. ihracatta 2 sıra geriledi, 26’ıncı sırada yer aldı, başka veri açıklamadı.
***
Not; CHP’den istifa ettim. Yeni Parti’de, Cumhuriyeti, demokrasi ile taçlandırma mücadelesine devam edeceğim.
