SUSUN VE ETKİLENİN
Fikret İLKİZ
1961 Anayasasının Üçüncü bölümü ?yargı?dır. 132 inci maddenin birinci fıkrasına göre; ?Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar. Anayasaya, kanuna, hukuka ve vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler.? 1982 Anayasası ?Üçüncü Bölüm? ?Mahkemelerin Bağımsızlığı? başlıklı 138 inci madde 1961 Anayasasının koyduğu esastan ayrılmamıştır. Sadece 138 inci madde birinci fıkra olarak; ?Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre hüküm verirler.? şeklinde düzenlenmiştir. Yani, hakimler vicdani kanaatlerine göre ve maddeye yapılan eklemeyle ?hukuka uygun olarak? karar vereceklerdir.
Sayın Prof.Özbudun ve arkadaşları tarafından hazırlanan Anayasa Taslağındaki ?Yargı? bölümündeki genel hükümleri düzenleyen 106 ıncı madde başlığı da ?Mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı? başlığını taşımaktadır. Taslak madde ?Hâkimler, görevlerinde bağımsız ve tarafsızdırlar; hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre hüküm verirler.? biçimindeki düzenlenmiştir.
Hakimlerin bağımsızlığı yanında ?tarafsızlığı? da maddede eklendi. Hükümet edenler yargıçların ? tarafsızlığına? önem veriyor(mu) acaba? Tek kelime eklemesi bundan mıdır? Yoksa; Yürütme kendi ?döneminin? yargıçları için ?tarafsızlık? kelimesini eklemekle ?tarafsızlık? sağladık diye beni avutmak mı istiyor? İnanmam mı gerekiyor?
1961 Anayasası madde 132?nin ikinci fıkrası; ?Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemeler ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.? Bu madde 1982 Anayasasının 138 inci madde ikinci fıkrasında ?Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.? şeklinde düzenlenmiştir. Yani özünde değişiklik görmemiştir. Sayın Özbudun Tasarısında da değişiklik yoktur. 106?ıncı madde ikinci fıkrası Taslağa göre; ?Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemeler ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.?
1961 Anayasası Madde 132 ve 1982 Anayasası Madde 138?deki üçüncü fıkra birbirinin aynısıdır. Düzenleme şöyledir: ?Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclislerinde(1961) ?Yasama Meclisinde(1982)- yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.? Hem 1961 ve hem de 1982 Anayasasının anılan bu madde düzenlemesi Sayın Özbudun Tasarısında 106 ıncı maddenin 3 üncü fıkrasında; ?(3) Görülmekte olan bir davayı etkilemek amacıyla yasama organında yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz. Türkiye Büyük Millet Meclisindeki araştırma ve soruşturma komisyonlarının faaliyetleri bu hükmün dışındadır.?
Hükümet ve hükümetin adamları görülmekte olan bir soruşturma ya da davaları etkilemek istemiyorlarsa, konuşmasınlar. Kimseyle görüşme yapmasınlar. Herhangi bir beyanda bulunmasınlar. Kendi zamanlarında hukuk adına, temel haklar adına yapabilecekleri tek icraat budur. Hukuktan ve yargı kararlarının üzerinde etkisi varsa ve eğer etkilenirlerse kendileri etkilensinler. Ama soruşturmaları, davaları ve yargıyı etkilemekten uzak dursunlar ve sussunlar?
Yorumlar